Historie 2018-03-31T17:09:13+00:00

Ontstaansgeschiedenis Buitenplaats Beukbergen

bron:

Introductie

Het monumentaal, verticaal gericht herenhuis Beukbergen (Rijksmonument) in representatieve old colonial style is geïnspireerd op de Engelse landhuisbouw met neobarok detaillering en opvallend materiaalgebruik, zoals stalen ramen. Er bestaat een karakteristieke relatie van het gebouw via het terras, talud en grasveld met het landschapspark. De buitenplaats bezit nog de zeventiende-eeuwse rasterverkaveling.Het verkavelingpatroon dat aan weerszijden van de Amersfoortseweg is gelegen en dat in 1652-1653 is aangelegd, vormt een bijzonder ontginningspatroon op zandgronden. De verkaveling is gebaseerd op rechthoeken (rechthoeken zijn kenmerkend voor de Barok, terwijl vierkanten dat zijn voor de Renaissance).
Gedeelten van dit verkavelingpatroon maken deel uit van de Warande van Vollenhove, Dijnselburg, Oud-Zandbergen en Beukbergen.Het huis is gesitueerd in de oorspronkelijke zichtas. Deze zichtas loopt aan de overzijde van de Amersfoortseweg door het midden van het overbos en kruist buiten het terrein de zeer lange zichtas van Slot Zeist.

Voor 1900

De geschiedenis van de buitenplaats Beukbergen gaat terug tot het jaar 1653. De handel in de 17e eeuw (de befaamde Gouden Eeuw) bracht rijkdom voor veel kooplieden in Holland. Wie in de omgeving van steden als Amsterdam en Utrecht een buitenplaats liet bouwen, verkreeg daarmee veel status. De Stichtse Lustwarande vormt hiervan een goed voorbeeld.

Overheden van Utrecht en Amersfoort speelden hierop in en boden grond aan voor diegenen, die een bijdrage wilden leveren aan de aanleg van een weg tussen beide steden. Via een vroege vorm van particulier initiatief ontstond deze weg. Het tracé van de weg werd door de toenmalige overheid bepaald als ook de verdeling in vakken van 100 roe, ofwel 376 meter aan weerszijden van de weg. De perceeldiepte was – inclusief het huis – ook 100 roe. De huidige buitenplaatsen langs de Amersfoortseweg vormen hier nog steeds de stille getuigen van. Behalve Beukbergen hebben de buitenplaatsen Dijnselburg en Oud- Zandbergen een vergelijkbare ontstaansgeschiedenis. Deze kavelafmeting maakt integraal onderdeel uit van de cultuurhistorische waarde van deze buitenplaatsen. Hoezeer de provincie hecht aan het behoud van deze weg, blijkt uit recente studies waarbij de weg wordt gerekend tot ons culturele erfgoed. Niemand minder dan Jacob van Campen was verantwoordelijk voor het ontwerp.

Tussen 1653 en 1654 werd buitenplaats Beukbergen gebouwd en de eerste eigenaar diende zijn bijdrage te leveren aan de aanleg van de “Amersfoortsche Straatwegh”. Het oorspronkelijke huis werd vervolgens in het midden van het perceel geplaatst. Deze plaatsing van het huis werd versterkt door de aanleg van de nog steeds herkenbare zichtas, weliswaar doorsneden door de Amersfoortseweg. Beukbergen is dus van oorsprong een “overplaats” geweest. De zichtas aan de overzijde van de weg liep door tot aan het “laantje zonder end” . Deze laan is de zichtas van slot Zeist en is gericht op Onze Lieve Vrouwe toren in Amersfoort.

~~~~~~~~~~

Bron: Beukbergen intern

‘Beukbergen, het kloppend hart van de GV’

In 1948 is het huidige, uit 1910 stammende Beukbergen, vooral onder toedoen van legerpredikant ds.Steenhuis aangekocht van de toenmalige eigenaar Baron van Sloet met als doel vormingswerk voor protestante militaire te organiseren.

Het landhuis stamt uit 1910 en is omringd met 18 hectare bos en diverse bijgebouwen. Zoals koetshuis en de later door de heer Frits Philips geschonken Kapel met aangrenzend stiltecentrum.

In 2000 is met defensie overeen gekomen dat, door sluiting van de katholieke en de humanistische vormingscentra, Beukbergen het enige vormingscentrum voor vormingswerk bij Defensie zou worden. Vanaf dat jaar hebben deze drie denominaties met de hindoestaanse, islamitische en joodse geloofsovertuigingen hier hun thuis.

~~~~~~~~~~

bron: Utrechtsche courant 16-10-1797

Een tweede zichtas ligt naast het huis en loopt door in noordelijke richting tot aan de van na de oorlog ingerichte zandafgraving. Deze laan komt uiteindelijk oorspronkelijk uit op de kerk van Lage Vuursche.

Samenvattend: In de loop der tijden hebben er op het landgoed drie landhuizen gestaan. Het eerste huis dateert uit de 17e eeuw toen het gebied werd verkaveld. Dat is in 1834 afgebroken. In 1863 is een nieuw huis gebouwd dat ook weer is gesloopt om plaats te maken voor het huidige huis dat werd gebouwd in 1910.

Ook de oude rasterverkaveling van landgoed Beukbergen is nog goed zichtbaar. De Beukbergenlaan en de Ericaweg vormen nu de grensafscheidingen.

In de “Amsterdamsche Courant” van zaterdag 3 mei 1806 stond een advertentie, waarin Beukbergen te huur werd aangeboden. De advertentie luidde als volgt:

Saturdag, Den 3 Mey 1806.
Te huur, om terstond te kunnen aanvaarden, de Buitenplaats Beukbergen. Buitenplaats voorzien van en spatieuse moderne Huizinge, Stallinge voor 8 Paarden, ruim Koetshuis, Menagerie, grote Moestuinen en Broeijery, zeer geëxtendeerde Bosschen en schoone Lommerlijke Wandelwegen met privative Jagt. Deze plaats Ligt een uur van Zeyst, twee uren van Zoestdyk, en twee uren, van Utrecht en Amersfoort.

Wapenschild RamJonkheer Willem Elisa Ram van Bottestein (overleden op 70 jarige leeftijd te Utrecht op 16-06-1856) is de voorlaatste particuliere eigenaar, bekend van onder meer de briefwisselingen met Louis Couperus. De familie had aan het huis alleen niet genoeg, vandaar dat men ook graag gebruik maakte van de bijbehorende veertig hectare land, waar men naar hartenlust kon jagen. Er was een tuin in formele stijl aangelegd, later is het linker gedeelte van de tuin veranderd in een landschappelijke stijl.

1900 – 1945

Baron Sloet van Oldruitenborgh, de laatste particuliere eigenaar, besloot tot afbraak van het oude huis. Hij gaf de Rotterdamse architect G.C. Bremer opdracht om een nieuw landhuis te ontwerpen. Vanaf het jaar 1910 verrees op de plaats van het 17e eeuwse bouwwerk, de huidige villa. De beroemde architect P.J.H. Cuypers heeft meegekeken naar het ontwerp van Bremer.

De ingang, die oorspronkelijk aan de kant van de Amersfoortseweg (zuidzijde) gesitueerd was, werd in het nieuwe huis verplaatst naar de oostzijde. Tevens werden een portierswoning, een koetshuis, een langgerekte heuvel met ijskelder, een schaapskooi, een prieel en een tennisbaan bij gebouwd. In 1915 werd het nieuwe huis door de familie betrokken. In de tuinmanswoning heeft lange tijd de “jachtkamer” gezeten, die pas in de jaren dertig van de vorige eeuw werd opgeheven.

De tuinaanleg en park structuur zijn ontworpen door landschapsarchitect Otto Schulz. Hij genoot enige faam gezien zijn bemoeienis bij tal van projecten in de regio. Een belangrijk deel van Bosch en Duin is door hem ontworpen. Ook de groenstructuur van de villa wijk “Amersfoortse berg” is van zijn hand. In het archief wordt een brief van hem bewaard aan baron Sloet van Oldruitenborgh, waarin hij zich zorgen maakt over de voortgang van de aanleg van de tuin.

In mei 1940 kwam aan al dit moois een eind met de inval van de Duitsers in Nederland.
Ir. Anton Henri Sloet van Oldruitenborgh (in de familie Henri genoemd) en zijn vrouw Barones Marie Digna Friederike d’Ablaing van Giessenburg, Vrouwe van Giessenburg en Giessen-Nieuwkerk woonden van 1917 tot 1941 op Beukbergen. Toen in 1941 Beukbergen door de Duitsers werd gevorderd keerden ze met hun zes kinderen naar Vollenhove (hun oorspronkelijke residentie) terug. Henri overleed op Marxveld in 1957, en zijn vrouw in 1972.
Vanaf het moment van vertrek van de familie tot aan de bevrijding, hebben Duitse militairen op Beukbergen gebivakkeerd.

Tijdens de bezetting hebben de Duitsers de watertoren op het terrein opgeblazen. Na het vertrek van de bezetters bleef er een beschadigd en uitgewoond Beukbergen achter.

1945 – heden

Met de bevrijders kwamen de Canadezen, die hun intrek in het gebouw hebben genomen. Al snel na de oorlog bleek dat de familie Sloet van Oldruitenborgh niet meer op Beukbergen terug wilde komen. Er moest een oplossing voor het landgoed worden gezocht.
Luitenant Kolonel ds. Steenhuis, actief in het naoorlogse Nederlandse leger was op zoek naar een huis waar hij “de jongens” kon ontvangen. Hij zag kans de inmiddels leeg staande villa te huren. Kort daarop betrok hij met zijn gezin Beukbergen, en zo werd hij de eerste “directeur Beukbergen”.

In die begintijd ging het er op Beukbergen geheel anders aan toe dan tegenwoordig. Het hele gezin van dominee Steenhuis ontving de militairen, en dan met name in de weekenden. Er werd dan gezorgd dat de dienstplichtigen een ontspannen tijd hadden maar er werden ook stevige gesprekken gevoerd. Samen met het gezin werd de maaltijd gehouden en er werden geestelijke liederen gezongen en bijbelstudies gedaan. Zo vloog een weekend om in de gastvrije omgeving van dit dominees gezin.

Hiermee kreeg het landgoed een nieuwe bestemming: het begin van het vormingscentrum was daar. Op 23 februari 1950 werd Beukbergen officieel geopend door oud-minister van oorlog, Mr. J. Meynen. Vanaf 1954 is het terrein en het huis eigendom van de Stichting tot Steun van de Protestantse Geestelijke Verzorging bij de Krijgsmacht.
Toen in de vijftiger jaren de Amersfoortseweg werd verbreed, moest er onteigend worden. De tuinmanswoning moest hierbij het veld ruimen. Waar nu de beheerderswoning staat, bevond zich vroeger het stalgebouw met oranjerie. De situering van dit gebouw viel overigens samen met de moestuin en boomgaard. Uit de verhalen van mevr Tuinstra-Sloet blijkt hoezeer met liefde de passiebloem werd gecultiveerd in de oranjerie. Oleanders en sinaasappelbomen werden hier in de winter opgeslagen. Midden jaren vijftig van de vorige eeuw verdween ook dit gebouw en werd elders op het terrein de kapel bijgebouwd.

In de villa en het koetshuis vinden thans vergaderingen en bezinningsbijeenkomsten plaats van alle gezindten. Beukbergen is door zijn fraaie ligging een geliefde plaats om feestelijke gebeurtenissen te vieren en bijvoorbeeld huwelijksrecepties te houden. Vanaf 2003 worden op Beukbergen ook huwelijken gesloten door de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Zeist.

(Op 19 december 2000 werd het Militaire Vormingscentrum Huize Beukbergen officieel geopend door de toenmalige Staatssecretaris van Defensie, de heer H.A.L. van Hoof; toespraak van de staatssecretaris)

~~~~~~~~~~

bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Beukbergen

De eerste buitenplaats werd tussen 1653 en 1654 gebouwd. Enkele jaren daarvoor was de Amersfoortsche Straatwegh aangelegd als rechte verbinding tussen Amersfoort en Utrecht. De grond aan beide kanten van de weg werd verdeeld in rechthoekige vakken voor de bouw van buitenplaatsen. De bouwkavel van Beukbergen heeft een breedte van 376 meter (100 roe) en wordt begrensd door de Beukbergenlaan en de Ericaweg. Beukbergen staat aan de noordzijde van de Amersfoortsestraatweg, aan de zuidzijde ervan lag het overbos. Beukbergen staat in de zichtas van de vroegere buitenplaats. Deze as loopt via het overbos tegen de lange zichtas van Slot Zeist (Verlengde Slotlaan). In 2009 werd ter hoogte van het landgoed ecoduct Beukbergen aangelegd.[1]

In 1806 was de buitenplaats voorzien van spatieuse moderne Huizinge, Stallinge voor 8 Paarden, ruim Koetshuis, Menagerie, grote Moestuinen en Broeijery, zeer geëxtendeerde Bosschen en schoone Lommerlijke Wandelwegen met private Jagt. Na de afbraak in 1834 van het eerste huis verrees in 1863 een nieuw huis. In 1910 werd dit vervangen door het huidige huis in Engelse landhuisstijl. Opdrachtgever was jonkheer A.H. baron Sloet van Oldruitenborgh, zich noemende van Marxveld en wonend in Vollenhoven.

Het langgerekte huis Beukbergen heeft witte uitbouwen aan de voorzijde en heeft vier schoorstenen. Aan de achtergevel bevindt zich een onderkelderde aanbouw van één bouwlaag.

Het terrein rond het landhuis bestaat grotendeels uit bos. Het park werd ontworpen door landschapsarchitect Otto Schulz. Op het terrein werden een portierswoning, een koetshuis, een schaapskooi, een prieel en een tennisbaan aangelegd. Het koetshuis aan de Amersfoortseweg 59c wordt als woning gebruikt. Onder een langgerekte heuvel werd een ijskelder gebouwd.

Gebruikers

  • Willem Elisa Ram van Bottestein
  • 1910 – A.H. Baron Sloet van Marxveld te Vollenhoven
  • 1954 – Stichting tot Steun van de Protestantse Geestelijke Verzorging bij de krijgsmacht

~~~~~~~~~~

bron: De Utrechtse Heuvelrug, De Stichtse Lustwarande, Dorpen en landelijk gebied van Catharine L van Groningen
ISBN 90 400 9407 1

Architect G.C. Bremer, ‘bouwkundig ingenieur te Rotterdam’, volgens het embleem dat hij op zijn fraai uitgewerkte tekeningen voerde, maakte in 1910 het ontwerp voor ‘Huize Beukbergen’ in Huis ter Heide aan de Amersfoortseweg 59.

464 Beukbergen, ontwerptekening van G.C. Bremer uit 1910 voor de oostgevel met de entree (GAZ).
465 Beukbergen, de zuidgevel met terrassen naar de tuin (GAZ).
466 Beukbergen, plan van de hoofdverdieping (GAZ).
467 De naar de straat gerichte gevel van Beukbergen (foto RDMZ, 2000).

Het voorname huis kwam op de locatie waar al sedert het midden van de 17de eeuw een huis stond. Bremer situeerde de as van het huis op de oude 17de-eeuwse as van de aanleg die hoorde bij het oorspronkelijke huis. Hij had een voorkeur voor monumentale bouwwerken, die desondanks steeds eenvoudig van belijning zijn. In zijn oeuvre laat hij steeds een grote liefde zien voor het natuurlijke materiaal.

Beukbergen was een ontwerp in de klassieke traditie, monumentaal met elementen uit de Hollandse bouwkunst en de Engelse landhuisstijl en met gebruikmaking van bijzondere natuursteensoorten waaronder Escauzijnse steen (hardsteen uit Ecaussines), Morley (een grijswitte fijne Franse kalksteen, meestal voor beeldhouwwerk gebruikt), Kirchheimer Muschelkalksteen (een Duitse kalksteen die pas sedert het begin van de 20ste eeuw in Nederland is toegepast. Beukbergen is het vroegst bekende voorbeeld tot nu toe), Tercé (een witte Franse kalksteen) en marmer. De indeling van het huis met een souterrain, een bel-etage en een volwaardige eerste verdieping is geheel volgens de klassieke buitenplaatsprincipes ontworpen. De indeling van de plattegrond is traditioneel: rond de centrale hal, waarin een monumentaal trappenhuis de eerste verdieping ontsluit, zijn de belangrijkste vertrekken gerangschikt zoals de bibliotheek en een herenkamer, de salon, woon- en eetkamer. Deze vertrekken zijn en filade gerangschikt. De salon opent op een terras dat met trappen naar de tuin afdaalt. De vleugel aan de noordzijde was uitsluitend voor het personeel bestemd, want hier bevonden zich de keukens, dien- en provisiekamers te weerszijden van een gang. In dit deel leidt een eigen trap op naar de linnenkamer en de dienstbodekamers op de verdieping.

Het souterrain diende vrijwel uitsluitend als voorraad- en opslagruimte.

~~~~~~~~

bron: http://www.uitinsoest.nl/evenement/6466/rondleiding-landgoed-beukbergen.html

Rondleiding landgoed Beukbergen
De werkgroep Soesterberg van de Historische Vereniging Soest/Soesterberg organiseert op zondag 1 juni 2014 een rondleiding op de buitenplaats Beukbergen. Beukenbergen is een landgoed met een rijke historie, gebouwd op ‘vak 17’ van de rond 1650 aangelegde ‘Wegh der Weegen’ (de huidige Amersfoortseweg/N237). Deze imposante weg werd in de Gouden Eeuw ontwikkeld door de beroemde architect en kunstenaar Jacob van Campen. Drie eeuwen lang (van 1653 tot 1950) was Beukbergen in gebruik als buitenplaats van welgestelde families. Na de oorlog is het verkocht en in gebruik genomen als vormingscentrum van de Nederlandse krijgsmacht.

Historie van Huize Beukbergen
Toen in 1652 de nieuwe weg van Amersfoort naar Utrecht werd aangelegd, werden er kavels (vakken) uitgegeven voor het stichten van buitenplaatsen. De eigenaren waren verplicht hun deel van de weg aan te leggen en te onderhouden. Het waren ruime kavels van 100 bij 100 roeden (376 meter), onderling gescheiden door zijwegen die sorties werden genoemd. Eén van die zomerverblijven was de buitenplaats Huize Beukbergen, gelegen op de noordzijde van vak 17 tussen de hofstede Heybergen (sortie Ericaweg) en het onbebouwde vak 16 naast de buitenplaats Sterrenberg (sortie Beukbergenlaan). Elk vak van de heeft in het midden een zichtas naar beide kanten van de weg. Op Beukbergen liep die in het noorden door tot aan kerkje in Lage Vuursche. In het zuiden (het overbos) sloot die aan op het bospad van de Verlengde Slotlaan, dat liep van Slot Zeist tot aan Onze Lieve Vrouwe Kerk in Amersfoort. In de loop der tijden hebben er drie huizen op het perceel gestaan. Het oude huis werd in 1834 afgebroken en in 1863 vervangen. Dat werd in 1910 door brand verwoest en op dezelfde plaats werd het huidige landhuis gebouwd. Het monumentale, verticaal gericht herenhuis Beukbergen (Rijksmonument) is geïnspireerd op de Engelse landhuisbouw met neobarok detaillering en opvallend materiaalgebruik, zoals stalen ramen en imposante schoorstenen. Daaromheen bevindt zich een fraai landschapspark.

Beukbergen en zijn bewoners
De eerste eigenaar van Beukbergen was de burgemeester van Utrecht, Andries van Wijck, waarna het landgoed vele malen in andere handen overging. In 1890 wordt Beukbergen als zomerhuis verkocht aan Anton Henry baron Sloet van Oldruitenborg, getrouwd met Maria Digna Frederike D’Ablaing Vrouwe Van Giessenburg. Baron Henry gaf in 1910 opdracht voor de bouw van een nieuw huis aan rijksbouwmeester architect G.C. Bremer uit Rotterdam. De familie Sloet vestigde zich er daarna permanent en bleven er met hun zes kinderen wonen tot 1940. Toen werd het landgoed – zoals vele gebouwen in de omgeving van Soesterberg – gevorderd door de Duitse bezetter als regionaal hoofdkwartier (Truppenübingsplatz).
De hoge watertoren werd gesloopt en er werd een opstelplaats voor bommenwerpers op het terrein aangelegd (Luftpark). Na de bevrijding verbleven er nog enige tijd Canadese troepen. Wat na hun vertrek overbleef was een leeg, beschadigd en uitgewoond pand. De familie Sloet besloot Beukbergen van de hand te doen. In 1950 werd Beukbergen, na een grondige verbouwing, in gebruik genomen door de Stichting tot Steun van de Protestantse Geestelijke Verzorging bij de Krijgsmacht. Na een huurperiode werd in 1954 het noordelijk deel van het Landgoed Beukbergen in eigendom verkregen, mogelijk gemaakt door fondsen van derden. Het zuidelijk deel met daarop wat dienstwoningen (een voormalige boerderij citadel genaamd), akkers en weilanden, is nog tot 2002 in eigendom van de familie gebleven. Daarna besloten de kleinkinderen ook het zuidelijk deel van het oorspronkelijke ‘vak 17’ van de ‘Wegh der Weegen’ te verkopen aan het Utrechts Landschap. Met de aanleg in 2009 van het ecoduct over de N237 zijn de twee vakken weer onlosmakelijk verbonden en vormt het landgoed een onderdeel van de ecologische hoofdstructuur van Nederland.

De rondleiding
Op Beukbergen is nu een vormingscentrum voor alle gezindten van de krijgsmacht gevestigd. Elke militair volgt een aantal malen in zijn soldatenleven een vormingsweek op Beukbergen: bij het begin, bij het vertrek, maar ook rond een missie in oorlogsgebied. Op het terrein is daarvoor een modern gebouw met hotelfaciliteiten gebouwd.
De rondleiding bestaat uit twee delen:
Een bezoek aan de oorspronkelijke villa, onder leiding van de heer J. Reuvers, directeur van Huize Beukbergen, dat in gebruik is als hoofdgebouw en waar nog veel historische details te zien zijn. Het pand straalt nog steeds de grandeur uit van vroegere tijden;

Een wandeling door de gerestaureerde landschapstuin (oorspronkelijk ontwerp Otto Schultz), waar het oude verkavelingspatroon nog goed te herkennen is, onder leiding van mevrouw P. IJdo. Hierbij bezoekt u ook het oude koetshuis en de moderne kapel (geschonken door Frits Philips).

Datum: zondag 1 juni 2014
Tijd: start om 14.00 uur
Plaats: Huize Beukbergen, Amersfoortseweg 59, 3712 BB Huis ter Heide (parkeergelegenheid op het terrein)
Deelname: gratis
Voor meer informatie:
Werkgroep Soesterberg van de Historische Vereniging Soest/Soesterberg:
Coby van Esseveld histversoesterberg@gmail.com 06-18364844
Jan de Mos jmdemos@kpnmail.nl

Referentie-ID: 6466 – Redactie: Uit in Soest